Bazylika św. Jana na Lateranie

Dlaczego warto tu przyjść?

Wejście do Bazyliki św. Jana na Lateranie to podróż do momentu narodzin Kościoła. Świadomość, że stoisz w miejscu, które od 1700 lat nieprzerwanie pełni funkcję oficjalnej katedry papieskiej, robi piorunujące wrażenie nawet na osobach zupełnie niewierzących.

Jak dotrzeć do Bazyliki św. Jana na Lateranie?

Najszybszym sposobem na dotarcie do Bazyliki św. Jana na Lateranie w Rzymie jest podróż rzymskim metrem.

• Metro: Wsiądź w linię A (pomarańczową) i wysiądź na stacji San Giovanni, która znajduje się zaledwie kilkadziesiąt metrów od kompleksu Bazyliki.
• Autobus: Linie 16, 85 oraz 87 zatrzymują się w bezpośrednim sąsiedztwie Piazza di San Giovanni in Laterano.
• Tramwaj: Możesz tu także dojechać tramwajami linii 3 oraz 8 wysiadając na przystanku Porta San Giovanni/Carlo Felice.

Na co zwrócić uwagę?

Zwiedzanie Bazyliki św. Jana na Lateranie

Bazylika św. Jana na Lateranie jest otwarta codziennie w godzinach od 7:00 do 18:30. Wstęp do samej bazyliki jest bezpłatny. Na zwiedzanie warto zdecydować się poza godzinami sprawowania nabożeństw.

Godziny nabożeństw

• dni powszednie: 07:15, 08:00, 09:00, 10:00, 11:00, 12:00, 17:30
• niedziele i święta: 07:00, 08:00, 09:00, 10:30, 12:00, 17:30

Godziny otwarcia obiektów kompleksu Bazyliki

• Muzeum Bazyliki: codziennie od 09:00 do 17:30
• Baptysterium: codziennie od 09:00 do 19:00
• Klasztor: codziennie od 09:00 do 17:00
• Pałac Laterański: codziennie oprócz niedziel od 09:00 do 17:00
• Scala Sancta: od poniedziałku do soboty od 06:00 do 14:00 oraz od 15:00 do 19:00 (od listopada do marca do 18:30)

Bazylika św. Jana na Lateranie (Basilica di San Giovanni in Laterano)

Podczas gdy nieświadomi turyści godzinami tłoczą się w gigantycznej kolejce przed Muzeami Watykańskimi i Bazyliką św. Piotra, rodowici rzymianie doskonale wiedzą, gdzie bije prawdziwe serce chrześcijaństwa. To nie Watykan, a właśnie Bazylika św. Jana na Lateranie jest najważniejszą świątynią Kościoła katolickiego. Założona przez cesarza Konstantyna w IV wieku, przetrwała niszczycielskie trzęsienia ziemi, pożary, grabieże i dramatyczne zawirowania polityczne, stając się żywym symbolem przetrwania Wiecznego Miasta.

Wbrew powszechnemu przekonaniu, to nie Bazylika św. Piotra na Watykanie jest katedrą Rzymu. Ten tytuł nosi właśnie Bazylika na Lateranie. Jako oficjalna siedziba biskupa Rzymu, czyli papieża, zajmuje ona najwyższe miejsce w hierarchii. Należy do czterech bazylik większych i jest najważniejszą z bazylik papieskich (dawniej patriarchalnych).

W starożytnym Rzymie ziemie te należały do bogatej i wpływowej szlacheckiej rodziny Lateranów. Ich luksusowy majątek został jednak skonfiskowany przez cesarza Nerona i przeszedł na własność cesarską. Na początku IV wieku stały tu m.in. koszary gwardii cesarskiej. Wszystko zmieniło się po słynnym edykcie mediolańskim w 313 roku. Cesarz Konstantyn Wielki po swoim nawróceniu przekazał te tereny biskupowi Rzymu. Na miejscu dawnych koszar cesarz nakazał wzniesienie okazałej świątyni, którą konsekrowano w 324 roku. Był to pierwszy kościół chrześcijański wzniesiony na Zachodzie.

Przez kolejny tysiąc lat (od 313 roku) sąsiedni Pałac Laterański był oficjalną rezydencją kolejnych papieży i niekwestionowanym centrum władzy. To tutaj odbywały się najważniejsze sobory i koronacje. Kres tej złotej erze położył początek XIV wieku, gdy papież Benedykt XI przeniósł stolicę apostolską do Perugii, a Klemens V zainaugurował tzw. niewolę awiniońską we Francji. Pozostawiony bez opieki Lateran został niemal doszczętnie spalony i ograbiony. Gdy w 1377 roku papież Grzegorz XI w końcu powrócił z Awinionu, zastał zrujnowany kompleks. Z tego powodu podjął decyzję o ostatecznym przeniesieniu oficjalnej siedziby papieskiej na Watykan.

Pierwszym elementem, który uderza każdego, kto staje na Piazza di San Giovanni, jest majestatyczna fasada główna. To osiemnastowieczne arcydzieło zaprojektowane przez wybitnego architekta Alessandro Galilei. Imponująca konstrukcja z jasnego trawertynu łączy w sobie dynamizm rzymskiego baroku z surowymi, klasycznymi liniami, które nadają budowli uroczysty majestat.

Górny gzyms fasady wieńczy piętnaście kolosalnych posągów o wysokości ponad 7 metrów. W samym centrum wznosi się postać Jezusa Chrystusa, obok którego stoją obaj patroni – św. Jan Chrzciciel i św. Jan Ewangelista – a także Doktorzy Kościoła. Widoczne z daleka figury zdają się czuwać nad całym Rzymem.

Tuż pod posągami wykuto dumny, oficjalny napis, który wyjaśnia pozycję tego miejsca: OMNIUM ECCLESIARUM URBIS ET ORBIS MATER ET CAPUT ((Matka i Głowa Wszystkich Kościołów Miasta i Świata).

Po przekroczeniu progu wkraczasz w przestrzeń, która onieśmiela swoją skalą. Wnętrze bazyliki to jedna z największych i najbardziej uroczystych naw na świecie. Dzisiejszy wygląd świątynia zawdzięcza geniuszowi Francesco Borrominiego, który z wielkim rozmachem odrestaurował ją na Rok Jubileuszowy 1650. Co ważne, Borromini nie zniszczył dawnego układu, a z szacunkiem zachował oryginalną, pięcionawową strukturę z czasów Konstantyna Wielkiego.

Nad głowami zwiedzających rozciąga się spektakularny kasetonowy sufit. Według historycznych przekazów do jego ozdobienia użyto pierwszego złota sprowadzonego z Ameryki, które zostało podarowane papieżowi przez cesarza Karola V. Gra świateł odbijających się od złotych kasetonów tworzy niesamowity kontrast z powagą jasnych ścian nawy głównej.

Obok Bazyliki św. Jana na Lateranie leży skarb często niesłusznie pomijany przez turystów. Zbudowany na przełomie XIII i XIV wieku krużganek to jedna z najpiękniejszych oaz spokoju w stolicy Włoch. Zachwyca misternie rzeźbionymi, spiralnymi kolumnami i mozaikowymi kapitelami. Panująca tu głęboka cisza pozwala odpocząć od miejskiego zgiełku.

Gdzie ruszyć dalej?

Po opuszczeniu kompleksu laterańskiego jesteś w doskonale skomunikowanym punkcie, skąd możesz kontynuować odkrywanie Rzymu na kilka fascynujących sposobów.