Usta Prawdy

Usta Prawdy (Bocca della Verità)

Są w Rzymie miejsca, które zyskały status ikon popkultury, choć ich pierwotne przeznaczenie było skrajnie prozaiczne. Najlepszym tego dowodem są Usta Prawdy (Bocca della Verità). Ten potężny, marmurowy medalion o średnicy około 175 centymetrów i wadze ponad 1200 kilogramów przedstawia zagadkowe oblicze brodatego bóstwa.

Dziś ustawiają się do niego kolejki turystów, z których każdy chce sprawdzić na własnej skórze średniowieczną legendę. Głosi ona, że rzeźba pełni funkcję bezlitosnego wykrywacza kłamstw – jeśli włożysz dłoń w kamienne usta i skłamiesz (lub zdradziłeś współmałżonka), maska zaciśnie szczęki i odetnie Ci rękę.

Jaka jest prawda? Najbardziej prawdopodobna hipoteza archeologiczna mówi, że ten monumentalny krąg w czasach starożytnych służył po prostu jako bogato zdobiona pokrywa studni lub artystyczna kratka ściekowa rzymskiej kanalizacji (Cloaca Maxima).

Choć rzeźba fascynowała od średniowiecza, prawdziwy, globalny boom turystyczny rozpoczął się w 1953 roku po premierze kultowego filmu „Rzymskie wakacje”. To tutaj rozegrała się jedna z najsłynniejszych scen w historii kina.

Gregory Peck, grający dziennikarza Joe Bradleya, opowiada młodziutkiej księżniczce Annie (w tej roli genialna Audrey Hepburn) legendę o odgryzaniu rąk. Gdy sam wkłada dłoń do otworu, znienacka chowa ją w rękaw i wyciąga zza marmuru kikut. Co ciekawe, ten żart nie był zapisany w scenariuszu. Peck wymyślił go spontanicznie na planie, a przerażenie i pisk Audrey Hepburn były całkowicie autentyczne. Reżyser William Wyler zdecydował się zostawić to ujęcie w filmie, a świat oszalał na punkcie Bocca della Verità.

Marmurowy medalion od XVII wieku znajduje się w portyku Bazyliki Santa Maria in Cosmedin. Większość turystów po zrobieniu szybkiego zdjęcia odwraca się na pięcie, popełniając ogromny błąd. Warto wejść do wnętrza tej wczesnochrześcijańskiej świątyni (wznoszonej od VI do XII wieku).

Nazwa Cosmedin pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „ozdobny” lub „piękny”. Kościół został przekazany greckim mnichom uciekającym przed prześladowaniami w Bizancjum. Po XX-wiecznych renowacjach usunięto z niego barokowe detale, dzięki czemu dziś zachwyca unikalną, surową, mistyczną atmosferą pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz przepiękną, geometryczną posadzką.

W jednej z bocznych kaplic, w bogato zdobionym relikwiarzu, spoczywa czaszka św. Walentego – patrona zakochanych. Choć historycy kościelni spierają się, czy to ten sam Walenty, którego wspominamy 14 lutego, to właśnie tutaj, przed ukwieconym relikwiarzem w Rzymie, tysiące ludzi z całego świata pali świeczki w intencji szczęśliwej miłości.

Plac Piazza Bocca della Verità, na którym stoi bazylika, to teren dawnego Forum Boarium (antycznego rynku wołowego). To jedno z najważniejszych historycznie miejsc w całym Rzymie. Według rzymskiej mitologii to właśnie w tym zakolu Tybru, u stóp Palatynu, wezbrana rzeka wyrzuciła na brzeg wiklinowy kosz z bliźniętami Romulusem i Remusem, których wykarmiła wilczyca.