Lokalizacja:
Bazylika św. Piotra
Czas zwiedzania:
30 minut
Dlaczego warto tu przyjść?
Groty Watykańskie to unikalne miejsce, gdzie w ciszy wielka historia Europy (reprezentowana przez unikalne grobowce Sobieskiej czy cesarza Ottona) spotyka się z historią Kościoła. To tutaj najlepiej widać, jak przez dwa tysiące lat wokół jednego, skromnego rzymskiego grobu wyrosło potężne centrum światowego katolicyzmu.
Jak dotrzeć do Grot Watykańskich?
Groty Watykańskie zlokalizowane są pod posadzką Bazyliki św. Piotra. Aby szybko i łatwo dotrzeć do Bazyliki Świętego Piotra, najlepiej skorzystać z rzymskiego metra. Najbliższa stacja to Ottaviano na linii A. Po wyjściu ze stacji czeka Cię 15-minutowy spacer w dół ulicą Via Ottaviano, która prowadzi prosto do celu.
- Metro: Wybierz czerwoną linię metra A i wysiądź na stacji Ottaviano. Ze stacji przejdź pieszo ulicą Via Ottaviano, przejdź przez plac Piazza del Risorgimento, a następnie idź ulicą V. di Porta Angelica. Po kwadransie dotrzesz do Placu św. Piotra.
- Autobus: Wiele autobusów zatrzymuje się bardzo blisko Watykanu. Linie 40 oraz 64 to popularne autobusy, które dowożą turystów w okolice Watykanu z głównego dworca Roma Termini. Wysiądź na przystanku Cavalleggeri/S. Pietro niedaleko Auli Pawła VI.
- Pieszo: Jeśli zwiedzasz centrum Rzymu, dojście do Bazyliki św. Piotra z okolic Zamku Świętego Anioła zajmie około 15 minut ulicą Via della Conciliazione.
Na co zwrócić uwagę?
Rotacja w papieskich grobach
Pierwotnie w skromnym grobowcu spoczął Jan Paweł II. Jednak po beatyfikacji w 2011 roku jego szczątki przeniesiono do kaplicy św. Sebastiana w samej bazylice. Dziś w tym miejscu, spoczywa papież Benedykt XVI.
Najstarsze bezcenne zabytki
Spacerując korytarzami zobaczysz rzeźbiony grobowiec Bonifacego VIII (papieża, który ogłosił pierwszy Rok Jubileuszowy w 1300 roku) czy sarkofag jedynego Niemca w tamtej epoce, 25-letniego papieża Grzegorza V.
Dawne i współczesne grobowce
Oprócz dawnych sarkofagów, w grotach zobaczysz nowoczesne i minimalistyczne płyty nagrobne papieży bliższych naszym czasom, m.in. Pawła VI oraz Jana Pawła I, którego pontyfikat trwał zaledwie 33 dni.
Nie myl Grot Watykańskich z niżej położoną Nekropolią Watykańską (Scavi), gdzie znajduje się antyczny cmentarz i relikwie św. Piotra odkryte przez prof. Guarducci. Wejście do Nekropolii Watykańskiej jest ściśle limitowane (około 250 osób dziennie), wymaga specjalnej, płatnej rezerwacji i jest dozwolone wyłącznie z przewodnikiem.
Zwiedzanie Grot Watykańskich
Groty Watykańskie warto odwiedzić po zakończeniu zwiedzania Bazyliki św. Piotra. Wejście do grot jest bezpłatne i nie wymaga żadnej wejściówki. Zwiedzanie jest możliwe codziennie w godzinach od 09:00 do 18:00.
Zejście do Grot Watykańskich znajduje się po lewej stronie baldachimu Berniniego, obok posągu świętego Andrzeja (podążaj za strzałką GROTTE VATICANE). W trakcie zwiedzania należy zachować ciszę. Obowiązuje zakaz robienia zdjęć.
Aby wejść do Bazyliki św. Piotra a następnie do Grot Watykańskich, najpierw musisz przejść przez kontrolę bezpieczeństwa odbywającą się na bramkach zlokalizowanych w prawej kolumnadzie na Placu św. Piotra. Sprawdź zasady wstępu do Bazyliki św. Piotra.
Gdzie ruszyć dalej?
Po opuszczeniu Grot Watykańskich trafisz na Plac św. Piotra. Stąd masz świetne opcje na kontynuację zwiedzania Watykanu.
100 m / 3 minuty pieszo
Nekropolia Watykańska
500 m / 8 minut pieszo
Groty Watykańskie (Grotte Vaticane)
Schodząc poniżej poziomu Bazyliki św. Piotra wkraczasz w przestrzeń, gdzie historia chrześcijaństwa i Rzymu dosłownie nakłada się na siebie. Groty Watykańskie to rozległy kompleks krypt, nisz i kaplic bocznych mieszczący się bezpośrednio pod główną nawą Bazyliki, dokładnie trzy metry poniżej posadzki. To fascynujące miejsce odpowiada poziomowi dawnej, pierwszej bazyliki, którą w IV wieku wzniósł cesarz Konstantyn Wielki.
Groty Watykańskie dzielą się na dwie wyraźne części:
- Groty Stare (Grotte Vecchie) – zbudowane na planie klasycznego kościoła trójnawowego, gdzie w surowych niszach znajdują się monumentalne grobowce papieskie.
- Groty Nowe (Grotte Nuove) – część z półokrągłymi absydami, bogatsza w dekoracje, kryjąca liczne kaplice i pomniki nagrobne.
W całym kompleksie bazyliki i grot spoczywają papieże, a także ich najbliżsi współpracownicy oraz kilka wybitnych, świeckich postaci, które swoją wiernością Kościołowi zasłużyły na ten niezwykle prestiżowy pochówek.
W Grotach Watykańskich spoczywa tu brytyjski pretendent do tronu Jakub Franciszek Edward Stuart (Jakub III) wraz ze swoimi dwoma synami: Karolem Edwardem i Henrykiem Benedyktem (kardynałem). U jego boku pochowana jest jego żona Maria Klementyna Sobieska, wnuczka polskiego króla Jana III Sobieskiego (zwycięzcy spod Wiednia). Jej obecność w tym miejscu to dowód na to, jak ogromnym szacunkiem cieszyły się w Rzymie zasługi rodu Sobieskich dla obrony chrześcijańskiej Europy.
Choć podziemia Bazyliki św. Piotra wydają się naturalnym miejscem wiecznego spoczynku dla biskupów Rzymu, wielu z nich świadomie wybrało inne lokalizacje. Słynny papież Pius IX zażyczył sobie pochówku w bazylice św. Wawrzyńca za Murami, a jego następca Leon XIII (oraz Sylwester II) spoczywają w bazylice św. Jana na Lateranie.
Z powodów politycznych i dziejowych zawirowań, groby wielu papieży rozsiane są po całych Włoszech (m.in. w Rawennie czy we Florencji), a aż sześciu następców św. Piotra z czasów tzw. niewoli awiniońskiej spoczywa poza granicami Italii (we Francji).
Serce całego tego podziemnego labiryntu stanowi Confessio, czyli lśniąca marmurem struktura z mozaiką w centrum, która otacza bezpośrednio miejsce pochówku św. Piotra. Znajduje się ona dokładnie pod głównym ołtarzem Bazyliki św. Piotra i monumentalną kopułą Michała Anioła.
Przez stulecia lokalizacja grobu pierwszego papieża opierała się wyłącznie na tradycji. Wszystko zmieniło się w 1940 roku, gdy papież Pius XII zlecił tajne, niezwykle ryzykowne pod względem inżynieryjnym wykopaliska archeologiczne bezpośrednio pod fundamentami bazyliki. Prace trwały dekadę. Archeolodzy odkryli antyczne rzymskie cmentarzysko (Nekropolię) oraz małe ossuarium ukryte w tzw. Czerwonym Murze.
Przełom nastąpił jednak dopiero w 1953 roku za sprawą prof. Margherity Guarducci. Ta genialna badaczka poddała znaleziska drobiazgowej analizie i w niszowej kapliczce z czasów Konstantyna zidentyfikowała grecki napis „Petros eni” czyli „Piotr jest tutaj”. Wewnątrz znajdowały się kości mężczyzny w wieku 60-70 lat, owinięte w niezwykle cenny purpurowy materiał przetykany złotymi nićmi. W 1965 roku papież Paweł VI oficjalnie potwierdził, że z najwyższym prawdopodobieństwem są to autentyczne szczątki św. Piotra.