Pizzeria, trattoria, osteria, ristorante, enoteca… W Rzymie możesz się spotkać z różnymi nazwami lokali gastronomicznych. Problem w tym, że nie zawsze łatwo powiedzieć, czym właściwie różnią się od siebie. Dawniej te nazwy dość dokładnie określały charakter lokalu. Dzisiaj granice mocno się zatarły. Osteria może wyglądać jak restauracja, a trattoria może być bardziej elegancka niż niejedno ristorante. Sama nazwa na szyldzie nie gwarantuje więc ani poziomu cen, ani rodzaju kuchni. Mimo wszystko poszczególne określenia nadal dają pewne wyobrażenie o tym, czego można się spodziewać. A to dla turysty jest najważniejsze.
Osteria
Osteria wywodzi się z tradycji prostych lokali, w których najważniejsze było wino i nieskomplikowane jedzenie. Dawne osterie były miejscami spotkań mieszkańców, a serwowane tam potrawy często były proste i oparte na łatwo dostępnych składnikach.
Dzisiaj osteria i trattoria często oznaczają praktycznie podobny rodzaj lokalu. Osteria może mieć krótką kartę, kilka dań dnia i bardziej swobodną atmosferę. Nie musi być jednak ani bardzo tania, ani szczególnie rustykalna. Możesz też trafić na lokal określający się jako osteria contemporanea. W takim przypadku nazwa nawiązuje raczej do tradycji niż do prostoty lokalu. Jedzenie może być bardzo nowoczesne, a ceny zdecydowanie wyższe.
Czego się spodziewać: lokalnych dań, krótszej karty, swobodnej atmosfery i często dużego nacisku na wino. W tradycyjnej osterii jedzenie może być bardzo proste, w nowoczesnej – zdecydowanie bardziej wyrafinowane.
Dla kogo: dla osób, które chcą zjeść lokalnie i bez formalnej atmosfery, a także dla tych, którzy szukają miejsca na wypicie kieliszka wina i coś niewielkiego do jedzenia.
Trattoria
Jeżeli zależy Ci na klasycznej, domowej kuchni rzymskiej, trattoria jest jednym z najbardziej oczywistych wyborów. Trattorie wyrosły z prostych lokali oferujących pełne posiłki. Ich charakter przez lata kształtowała kuchnia domowa i regionalna. Nie oznacza to jednak, że każda współczesna trattoria wygląda jak lokal sprzed kilkudziesięciu lat. Najczęściej znajdziesz tutaj klasyczne dania kuchni rzymskiej, takie jak carbonara, cacio e pepe, amatriciana czy saltimbocca. Karta nie musi być bardzo długa, a atmosfera zwykle jest swobodna i mniej formalna niż w eleganckiej restauracji.
Trattoria często jest tańsza od ristorante, ale nie jest to regułą. W popularnych miejscach turystycznych ceny mogą być całkiem wysokie.
Czego się spodziewać: klasycznych dań kuchni regionalnej, swobodnej atmosfery, rodzinnego charakteru lokalu i pełnego posiłku przy stole. Często pojawia się również vino della casa, czyli wino domowe.
Dla kogo: dla każdego, kto chce usiąść przy stole i zjeść normalny, rzymski posiłek bez konieczności wybierania eleganckiego restauracyjnego lokalu.
Ristorante
Ristorante to określenie najbardziej ogólne – po prostu restauracja. W praktyce często oznacza lokal bardziej formalny niż typowa trattoria czy osteria. Możesz spodziewać się tu pełnej obsługi kelnerskiej, większego wyboru dań i bardziej rozbudowanej karty win. Menu zazwyczaj podzielone jest na klasyczne włoskie kategorie: antipasti, primi, secondi, contorni i dolci.
Nie oznacza to jednak, że każde ristorante jest luksusowym lokalem. We Włoszech sama nazwa nie jest odpowiednikiem restauracji z gwiazdką Michelin. O poziomie lokalu i cenach trzeba dowiedzieć się z menu.
Czego się spodziewać: pełnej obsługi przy stole, większego wyboru dań, często bardziej eleganckiego wystroju i wyższych cen niż w prostych lokalach.
Dla kogo: na spokojną kolację, romantyczny wieczór albo wtedy, gdy zależy Ci bardziej na obsłudze i atmosferze niż na szybkim i tanim posiłku.
Pizzeria
W Rzymie pizzeria może oznaczać kilka różnych rzeczy. Jeżeli masz na myśli okrągłą pizzę przygotowywaną w piecu i jedzoną przy stole, najczęściej wybierzesz się tam wieczorem. Rzymska pizza jest zwykle cienka i bardzo chrupiąca. Charakterystyczna jest pizza romana, nazywana czasem scrocchiarella. Możesz jednak trafić również na pizzę w stylu neapolitańskim.
Przed pizzą często zamawia się fritti, czyli smażone przekąski. Jedną z najbardziej charakterystycznych dla Rzymu jest supplì, czyli smażona kulka ryżowa z sosem pomidorowym i mozzarellą.
Czego się spodziewać: pizzy zamawianej dla każdej osoby osobno, smażonych przekąsek na początek i swobodnej atmosfery. W tradycyjnej pizzerii okrągła pizza jest przede wszystkim daniem na wieczór.
Dla kogo: dla każdego, kto chce zjeść prostą, niedrogą kolację bez długiego celebrowania posiłku.
Enoteca
Enoteca to miejsce związane przede wszystkim z winem. Nazwa oznacza dosłownie coś w rodzaju „składu win” i pierwotnie odnosiła się do miejsc, w których można było kupić i degustować wina. Współczesna enoteca może jednak wyglądać bardzo różnie. W jednej znajdziesz przede wszystkim butelki i kilka przekąsek, w innej – pełną kuchnię i menu przypominające kartę restauracji. Do wina często zamawia się tagliere, czyli deskę serów i wędlin, crostini albo inne niewielkie przekąski. Niektóre enoteki mają również bardzo dobrą kuchnię.
Czego się spodziewać: dużego wyboru win, możliwości zamawiania ich na kieliszki oraz przekąsek i niewielkich dań. W bardziej rozbudowanej enotece możesz zjeść również pełną kolację.
Dla kogo: przede wszystkim dla osób, które chcą spokojnie napić się wina i coś zjeść. Warto jednak pamiętać, że współczesna enoteca nie musi być wyłącznie barem winnym.
Tavola calda
Tavola calda oznacza dosłownie „ciepły stół”. To przede wszystkim miejsce na szybki i ciepły posiłek w ciągu dnia. Zamiast zamawiać dania przygotowywane od początku na Twoje zamówienie, wybierasz spośród gotowych potraw. Mogą to być makarony zapiekane, warzywa, ziemniaki, mięso, klopsiki czy inne dania kuchni domowej.
Forma obsługi zależy od lokalu – może być samoobsługowa albo częściowo samoobsługowa. W niektórych miejscach płacisz za wybraną porcję, w innych cena jest naliczana według wagi.
Czego się spodziewać: prostego, ciepłego jedzenia, niewielkich formalności i szybkiej obsługi.
Kiedy iść: przede wszystkim w porze lunchu, gdy chcesz szybko zjeść coś konkretnego i nie potrzebujesz restauracyjnej atmosfery.
Rosticceria
Rosticceria to rodzaj garmażerii nastawionej przede wszystkim na gotowe jedzenie. Wiele takich miejsc specjalizuje się w jedzeniu na wynos, choć często można zjeść na miejscu przy niewielkim stoliku, blacie czy kilku wysokich stołkach. Możesz znaleźć tutaj między innymi kurczaka z rożna, ziemniaki, lasagne, supplì, arancini i inne gotowe dania.
Czego się spodziewać: jedzenia przygotowanego wcześniej, które dostaniesz praktycznie od ręki.
Kiedy iść: gdy jesteś głodny, masz mało czasu i chcesz zjeść coś ciepłego albo zabrać posiłek ze sobą. To również dobry wybór, jeśli nie chcesz wydawać pieniędzy na pełny obiad w restauracji.
Alimentari, panificio i forno
Nie każde miejsce, w którym można dobrze zjeść w Rzymie, jest restauracją.
Alimentari to tradycyjny sklep spożywczy. Oprócz produktów na wynos możesz znaleźć tam ladę z serami, wędlinami i innymi produktami, z których sprzedawca przygotuje Ci prostą kanapkę. Możesz poprosić na przykład o świeżą bułkę z prosciutto, mortadellą, pecorino czy porchettą. To jeden z najprostszych sposobów na szybki lunch podczas zwiedzania.
Panificio albo forno to z kolei piekarnia. W rzymskich piekarniach bardzo często kupisz również pizza al taglio, czyli pizzę pieczoną na dużych prostokątnych blachach i sprzedawaną na kawałki. Nie zamawiasz tutaj całej okrągłej pizzy. Wybierasz interesujący Cię kawałek, a sprzedawca podgrzewa ją przed podaniem. Cena zależy od wagi.
Czego się spodziewać: szybkiego i niedrogiego jedzenia bez restauracyjnej obsługi.
Kiedy iść: rano na śniadanie, w porze lunchu albo wtedy, gdy chcesz coś zjeść podczas zwiedzania bez poświęcania godziny czy dwóch na posiłek.
Ściąga dla turysty
Typ lokalu
Czego szukać?
Ceny
Trattoria
Klasyczna kuchnia rzymska i domowy klimat
€€
Osteria
Lokalne dania, swobodna atmosfera, wino
€€–€€€
Ristorante
Lokalne dania, swobodna atmosfera, wino
€€€–€€€€
Pizzeria
Okrągła pizza i fritti
€–€€
Enoteca
Wino, sery, wędliny i przekąski
€€–€€€
Tavola calda
Szybki, ciepły posiłek
€
Rosticceria
Gotowe dania na miejscu lub na wynos
€
Alimentari / Forno
Kanapki i pizza al taglio
€
Pamiętaj, że zakres cen jest tylko orientacyjny. Lokal przy głównej atrakcji turystycznej może kosztować znacznie więcej niż podobne miejsce kilka ulic dalej.
3 rzeczy, o których warto pamiętać
Rzym ma swoje godziny posiłków
Lunch (pranzo) przypada zazwyczaj na godziny około 12:30–15:00, a kolacja (cena) zaczyna się najczęściej około 19:30–20:00. Dlatego nie zdziw się, jeśli między lunchem a kolacją restauracja będzie zamknięta. Lokale działające bez przerwy przez cały dzień są częstsze w miejscach nastawionych na turystów. Na szybki posiłek w środku dnia lepiej sprawdzą się wtedy tavola calda, rosticceria, alimentari, forno czy punkty z pizza al taglio.
Sprawdź menu, zanim usiądziesz przy stoliku
Sama nazwa osteria, trattoria czy ristorante niewiele mówi o cenie. Jeżeli zależy Ci na konkretnym budżecie, sprawdź menu wywieszone przy wejściu. W Rzymie jest to najprostszy sposób, żeby uniknąć niemiłej niespodzianki przy rachunku. Na rachunku może pojawić się również coperto, czyli opłata za osobę związana z nakryciem stołu. Jej wysokość powinna być podana w menu. Servizio to z kolei dodatkowa opłata za obsługę, jeżeli lokal ją stosuje. Nie jest to to samo co napiwek.
Nie każda pizza jest na tę samą okazję
Jeżeli chcesz usiąść przy stole i zjeść okrągłą pizzę z pieca, wybierz pizzerię, najlepie wieczorem. Jeżeli podczas zwiedzania masz ochotę na kawałek pizzy, nie szukaj pizzerii z piecem. Wejdź do forno albo lokalu specjalizującego się w pizza al taglio. To dwa zupełnie różne sposoby jedzenia pizzy i oba są bardzo rzymskie.
Najprostsza zasada
Jeżeli nie wiesz, gdzie wejść, pomyśl najpierw czego właściwie potrzebujesz.
- Chcesz zjeść klasyczny rzymski obiad? → trattoria
- Chcesz lokalnego klimatu i prostszego jedzenia? → osteria
- Chcesz spokojnej, bardziej formalnej kolacji? → ristorante
- Masz ochotę na pizzę? → pizzeria
- Chcesz napić się wina i coś przekąsić? → enoteca
- Chcesz szybko i tanio zjeść w środku dnia? → tavola calda, rosticceria albo forno
- Chcesz tylko coś zabrać ze sobą? → rosticceria, alimentari albo pizza al taglio
